مینی مالیسم در ادبیات داستانی. آخر

 

 

مینی مالیسم و ادبیات داستانی(قسمت آخر)

 

                                                                                                      سید رسول  معرک نژاد

 

 

# # 

همانگونه که اشاره شد جنبش مینی مالیسم در بیشتر گونه های هنری تاثیر خود را گذاشت، از موسیقی تا سینما. از آن جمله در ادبیات نمایشی و نمایشنامه نویسی.

یک نمونه از کوتاهترین نمایشنامه های مینی مالیسمی اثر " ساموئل  بکت"(27) به نام " نفس" مربوط به سال 1969 میلادی؛[1-ص42]

 

                          " پرده بالا می رود، صحنه کم نور و خالی است، مقداری زباله

                           در اطراف پراکنده شده است و صدای فریاد انسانی که قبلاً

                           ضبط شده به گوش می رسد. سپس صدای دم و باز دم نفس

                           یک نفر که هر لحظه بیشتر و بیشتر می شود و همراه با آن

                           نورهای صحنه به طور متناوب روشن و خاموش می شوند و از

                           نو صدای فریاد به گوش می رسد. این صحنه سی و پنج ثانیه

                            به طول می انجامد و در پایان پرده فرو می افتد."

 

# #

از میان نویسندگان موفق در جنبش مینی مالیسم می توان  به " ولفگانگ  بورشرت"(28) اشاره داشت.داستان " شمعدانی های غمگین" (29) از اوست؛[2-ص41]

 

زمان آشنايی آن دو، هوا تاريک بود. زن او را به آپارتمان دعوت کرد. مرد پذيرفت. زن، آپارتمان، روميزی‏ها، ملافه‏ها، حتی بشقاب‏ها و چنگال‏ها را به او نشان داد. اما همين که در روشنايی روبه‏روی هم نشستند، چشم مرد به بينی زن افتاد.

با خود انديشيد: انگار بينی را چسبانده‏اند. اصلاً شبيه بقيه

از میان نویسندگان موفق در جنبش مینی مالیسم میبينی‏ها نيست بيشتر شبيه نوعی ميوه است. عجب! سوراخ‏های بينی‏اش اصلاً با هم تناسب ندارند. يکی خيلی تنگ و بيضی  شکل است، يکی مثل حفره چاهی دهان باز کرده است. تيره و گرد و بی‏انتها.

با دستمال عرق پيشانی‏اش را خشک کرد.

زن گفت: "خيلی گرم است، اينطور نيست؟"

مرد نظری به بينی او انداخت و گفت: " آه، بله."

و دوباره به فکر فرو رفت: بايد آن را چسبانده باشند. وصله ناجوری است. رنگش هم با اين  پوست فرق می‏کند. تيره‏تر است. راستی، سوراخ‏های بينی هم ناهماهنگند؟ يا شايد مدل جديد است؟ ياد کارهای پيکاسو افتاده بود.مرد گفت: " شما کارهای پيکاسو را می‏پسنديد؟"

زن گفت: " گفتيد کی؟ پی ... کا..."

مرد بی‏مقدمه گفت: " تصادف کرده‏ايد؟"

زن گفت: " چطور مگر؟"

مرد گفت: " خب..."

زن گفت: " آهان، به خاطر بينی‏ام می‏پرسيد؟"

مرد گفت: " بله..."

زن گفت: " از اول همين جور بود. همين جور."

مرد می‏خواست بگويد: " عجب!"  اما گفت:" پس اينطور!"

زن گفت:" من به تناسب خيلی اهميت می‏دهم آن دو شمعدانی کنار پنجره را ببينيد! يکی  سمت چپ و ديگر سمت راست است. متناسب نيستند؟ باور کنيد باطن من خيلی با ظاهرم  فرق می‏کند، خيلی." و دستش را روی زانوی مرد گذاشت.

مرد در عمق چشمان زن آتشی را روشن ديد. زن آرام و اندکی شرم‏زده گفت:" و مخالفتی هم  با ازدواج و زندگی مشترک ندارم."

از دهان مرد پريد:" به خاطر تناسب؟"

زن اشتباه او را با مهربانی تصحيح کرد:" هماهنگی... به خاطر هماهنگی."

مرد گفت:" بله، به خاطر هماهنگی." و بلند شد.

زن گفت:" داريد می‏رويد؟"

مرد گفت:" بله، می‏روم."

زن او را تا دم در بدرقه کرد. گفت:" باطن آدم‏ها مهم است نه ظاهرشان."

مرد فکر کرد: تو هم با اين دماغت! و گفت:" يعنی در باطن مثل قرار گرفتن شمعدانی‏ها متناسبيد؟" و از پله‏ها پايين رفت.

زن کنار پنجره با نگاه او را دنبال کرد. ديد که مرد آن پايين ايستاد و با دستمال عرق‏های پيشانی‏اش را پاک کرد. يک بار، دو بار و باری ديگر. اما نيشخند فارغ‏البال او را نديد، نديد چون اشک چشم‏هايش را پوشانده بود. شمعدانی‏ها بوی غم می‏دادند.

.........................................................................................................................

27- Samuell Beckett -1906-1989

28- Wolfgang Borchet- 1921-1947

29- بورشرت، ولفگانگ؛ شمعدانی های غمگین؛ سعید فیروزآبادی؛ فصلنامه ادبیات داستانی؛ شماره اول.[ به نقل از منبع شماره 2]

.......................................................................................................

منابع

1- بارت، جان؛ چند کلمه در باره ی مینی مالیسم؛ مریم نبوی نژاد؛ فصلنامه زنده رود؛ اصفهان، شماره ی 14. 15 و 16. پاییز 1375.

2- جزینی، جواد؛ ریخت شناسی داستان های مینی مالیسمی؛ ماهنامه کارنامه؛ تهران، دوره اول، شماره ششم، تیر و مرداد 1378.

3- جکسن، شرلی و دیگران؛ لاتاری، چخوف و داستان های دیگر؛ جعفر مدرس صادقی؛ نشر مرکز؛ تهران، 1371.

4- رید، یان؛ داستان کوتاه؛ فرزانه طاهری؛ نشر مرکز؛ تهران، 1376.

5- کارور، ریموند؛ کلیسای جامع و چند داستان دیگر؛ فرزانه طاهری؛ انتشارات نیلوفر؛ تهران، چاپ دوم، 1379.

6- استون، ویلفر و دیگران؛ همه چیز و هیچ چیز؛ حسن افشار؛ نشر مرکز، تهران، 1376.

7- موام، سامرست؛ در باره ی رمان و داستان کوتاه؛ کاوه دهگان؛ انتشارات شرکت سهامی کتاب های جیبی، تهران، چاپ پنجم، 1370.

8- ناجی، هانیه؛ مینی مالیسم؛ ماهنامه گلستانه؛ تهران، سال سوم، شماره 30، مرداد1380.

9- یونسی، ابراهیم؛ هنر داستان نویسی؛ انتشارات امیرکبیر؛ تهران، چاپ سوم،2535.

10 - Beattie, Ann; What was mine: stories, Rondom House; New York, 1991.