نقاشان قهوه خانه ای

 

 

 

        حسین قوللر آغاسی

 

 

حسين فرزند عليرضا قوللر آغاسي بود. عليرضا يكي از هنرمندان و استادان نقش پرداز بر روي كاشي و قلمدان به شمار مي رفت. حسين فن و هنر نقش اندازي روي كاشي و روغن كاري بر ديوار را از نه سالگي نزد پدر آموخت. در آن زمان استاد علي رضا يك كارگاه كاشي پزي در خيابان الماسيه (باب همايون) داشت. پس از مرگ پدر چندي كارگاه او را مي گرداند. محمد مدبر، دوست و همشاگرديش در كارگاه پدر، او را در اين دوره كوتاه در نقش اندازي روي كاشي و گرداندن كارگاه ياري مي داد. پس از چندي كارگاه و كار كاشيگري را رها كرد و به نقاشي ساختمان پرداخت.

حسين قوللر آغاسي، نخستيم كار نقاشي از داستانهاي شاهنامه و واقعه كربلا را به سفارش مشهدي صفر اسكندريان، قهوه چي قهوه خانه معروف به مشد صفر در ميدان سيد اسماعيل، بالاي آب انبار سيد اسماعيل آغاز كرد. هفته ها، شبانه روز در اين قهوه خانه مي ماند و داستانهايي را كه از زبان شاهنامه خوان و نقال قهوه خانه مي شنيد، بر روي پرده و بوم مي آورد.

قوللر آغاسي يكي از دو تن بنيانگذاران شيوه خيالي نقاشي سنتي معروف به نقاشي قهوه خانه بود. او در نقش پردازي حماسه سازان ماي و مذهبي و رمز قهرمان سازي با رنگ روغن، و بهره گيري از واقعيات و انباشته هاي ذهن و خيال چيرگي و مهارت برجسته اي نشان داده است. از پرداختن به طبيعت و طبيعت سازي پرهيز مي كرد و ميان سبك و شيوه كار خود و نقاشان طبيعت ساز فرق عمده اي مي گذاشت. او خود اين فرق را چنين بيان كرده است : ما از همان اول از طبيعت سازي پرهيز كرديم. كتابي كه نخوانده بوديم!  دنيا را هم كه نگشته بوديم! مداحي نوحه خوانده بود، آقايي منبر رفته بود، نقالي شاهنامه نقل كرده بود. ما هم چيزهايي در خيالمان پرورديم و جرات كرديم و نقش اين خيال را آشكار ساختيم. اگر ما طبيعت سازي مي كرديم، اگر اصول را رعايت مي كرديم كه جايمان در قهوه خانه نبود. نقاس مردم كه   نمي شديم.

 

pمصیبت کربلا - رنگ و روغن روی بوم - ابعاد 130 * 241 س.م - مجموعه فرهنگی سعد آباد

 

نقاشيهاي زيادي از او به نام او باز مانده كه در موزه ها و مجموعه هاي خصوصي، يا در دست مردم هست. از آثار او مي توان به موارد زير اشاره كرد:

نبرد رستم و اشكبوس (جنگ هفت لشكر)- 1319؛  رستم و سهراب – 1321؛  گرفتار شدن خاقان چين به؛  كمند رستم – 1325؛  مصيبت كربلا – 1330؛ كشته شدن ديو سفيد به دست رستم – 1333

حسين قوللر آغاسي زندگي سخت و ملالتباري را گذراند. سرانجام در تنگدستي و فقر، و تنها و بي يار و همدم در آذر ماه 1345 در گوشه بيمارستان در گذشت. او را در گورستان مسگرآباد به خاك سپردند.

 


 

p     بار یافتن حضرت مسلم خدمت امام حسین - رنگ و روغن رو بوم -

ابعاد 110/5 * 171 س.م- مجموعه موزه رضا عباسی